Ngā Mahi Māori Angitu | Life after university

2009-07-03-1244-Aimee-MATIU.jpg
Aimee Matiu

Iwi: Te Rarawa, Ngā Puhi

Hapu: Ngāi Tūpoto

Mātau: BA/LLB Conjoint in progress

"Ko taku ao ko te ao e mahi tahi ai te Māori me ngā tāngata atu ki te whakanui i ō tātou rerekētanga."

He māmā kore tāne au, ā, he Māori noho tāone au e ako ana i te reo e tauhere ana i taku whānau me aku herenga hapū. Ko te mea e ngākaunuitia ana e au mō te Ao Māori me ōna āhuatanga katoa e ārahi nei i aku mahi. Ko au te mea tuatahi o te whānau ki te haere ki te whare wānanga. Ko taku māmā, me taku tama me ngā wāhine toa e mōhiotia nei e au kei te āārahi ahakoa te uauatanga ka taea tonutia te eke ki ngā taumata katoa - kāore he mea e kore e taea... Ētahi atu.

“I am a single mother and an urban Māori who is learning te reo and re-establishing my whānau and tribal links."

My passion for Māoridom and all that it encompasses has driven many of my decisions. I am the first person in my whānau to study at university. My mother, my son and the strong Māori women in my life have shown me that despite a less than ideal family situation, it is still possible to achieve anything – nothing is impossible... Read more.

 

pdf Aimee Matiu Māori version (313 KB PDF)
pdf Aimee Matiu English version (141 KB PDF)
2009-09-08-133-SMITH-Angelaold.jpg
Angela Smith

Iwi: Ngāti Kahungunu, Ngāti Ruapani, Ngāi Tūhoe

Mātau: Te Tohu Paerua o te Whakahaeretanga Te Tohu Pōkairua Paerua (Whanaketanga Māori)

Umanga: Kaitohutohu Umanga, Te Ratonga Umanga o Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau,
Mema tūturu, kaiwhakarite kanikani, kaiwhakakitenga, Te Kapa o Te Waka Huia

"Ka nui tōku ngākaunui ki tōku Māoritanga, me te noho i raro i te korowai o tētahi ahurea e whakanui ana i te ahureitanga me te pūmanawatanga o te tangata i ia rā, i ia rā. I whakawhiwhia tōku whaea ki te tohu mātauranga i te tau 1998, ā, ka whakawhiwhia taku tamāhine ki te tohu BA ā tērā tau.

"Ko te kī a taku whaea, ”Kia ū tonu, ahakoa te aha”. Mahia ō mahi kia oti, ahakoa te aha! Mā te pukumahi e tutuki ai ō tātou moemoeā. Me mōhio tātou ki tō tātou whakapapa, me tū māia hoki i runga i tō tātou tuakiri. Ko te whakapūmautanga i roto i tēnei horopaki ko te whakarite i te haere tonutanga me te oranga o taua whakapapa.

"Kāhore he huarahi i tua atu i tērā o te kapa haka hei whakapūmau i te oranga ahurea! Mā ngā toi whakaari Māori me ā tātou waiata e puritia ana tō tātou hītori me tō tātou whakapapa.

"I roto i taku mahi hei Kaitohutohu Umanga, ka mahi au i ngā tōpito katoa o te whare wānanga hei tautoko, hei whakatenatena hoki i ngā tauira kia angitu rātou i te whare wānanga, i ō rātou umanga hoki. Peitahia he pikitia o te āpōpō e hiahiatia ana e koe, kimihia tō tūrangawaewae i roto i taua pikitia, ka whakapau kaha ai kia tutuki."

 

pdf Angela Smith Māori version (149 KB PDF)
pdf Angela Smith English version (146 KB PDF)
2009-03-24-179-Cat-GWYNNE-web.jpg
Cat Ruka

Iwi: Ngā Puhi, Waitaha

Mātau: Master of Creative and Performing Arts in progress

"Nō te ao toi whakaari, toi ataata hoki ahau, ā, nā tēnei whakangungu ōku i whakatenatenatia ai tōku aroha me taku aro atu ki ngā āhua noho kē a te tangata me ngā tirohanga kē ki te ao.”

"I te tau 2008, i haere atu au ki te moutere o Tuvalu hei mema o tētahi pūtere kohikohi mōhiohio i whakahaere ngātahitia e NICAI rātou ko VCA o Poipiripi ko te Emily Carr Institute o Kanata. I titiro mātou ki te tōtika, kore tōtika rānei, o te pakirehua toi hei huarahi urupare ki ngā raruraru e pā ana ki te iwi o Tuvalu.

"He nui ngā hua ka taka mai i ngā tikanga me ngā mātauranga o ngā iwi taketake e pā ana ki te whāomoomotanga me te whenua, ā, koia nei te huarahi e ahu whakamua ai tātou ki tētahi wā kei te haere mai, ko te whāomoomotanga tōna tūāpapa.

"Ki te whakarongo tātou ki ngā kōrero a ngā rōpū itinga me ngā iwi taketake mō te whenua, ka kaha kē atu tā tātou ako mō te atawhai i a Papa-tū-ā-nuku, ā, ka tupu haere anō tō tātou mōhio ki a tātou anō."

 

pdf Cat Ruka Māori version (164 KB PDF)
pdf Cat Ruka English version (228 KB PDF)
2009-04-23-640-Daniel-BIDOIS.jpg
Dan Bidois

Iwi: Tainui

Hapū: Ngāti Maniapoto

Marae: Te Kauae

Mātau: BA, BCom(Hons)

“Te wāhi mahi he tino koihiihi, he whiringa mutunga kore, he wairua whānuitanga ki te ao”

Nā taku Māoritanga au i kaha ai. I ahau i te Whare Wānanga ka kite au ruarua noa nei ngā Māori i te whare wānanga. Ko au te mea tuatahi o taku whānau ake ki te haere ki te wānanga. Ki te hia angitu koe me tirohia e koe he kaupapa e tino ngākaunuitia ana e koe... Ētahi atu.

“The work environment will be highly volatile, ever changing and increasingly global in nature.”

My Māori background has influenced me immensely. As I went through university I realised how few Māori were at university. I was the first from my immediate family to proceed to tertiary education. To succeed you must study a subject you are passionate about... Read more.

pdf Dan Bidois Māori version (298 KB PDF)
pdf Dan Bidois English version (128 KB PDF)
2009-04-21-512-Eddie-BLUEGUM.jpg
Eddie Bluegum

Iwi: Ngāi Te Rangi, Ngāti Pūkenga, Ngāti Raukawa, Ngāti Whakaue

Mātau: Bachelor of Laws

Umanga: Rōia, Corban Revell

“Kei roto au i te tīma tauhokohoko-Māori – he maha tonu ā mātou mahi e pā ana ki te tauhokohokotanga me te Tiriti, me tahi mahi atu anō; kāhore koe e mau ki te momo mahi kotahi anake.

"Ko ahau te tangata tuatahi i roto i tōku whānau ki te haere ki te whare wānanga. Ko tētahi painga o te tohu ture ko tana whakawhanake pūkenga e taea ai te mahi i ngā mahi maha i te mea ahakoa he aha te mahi he pānga tōna ki te ture. He nui tonu hoki ngā pepa toi Māori i mahia e au mō taku tohu, ā, koia nei i noho whārite ai aku mahi i te whare wānanga me tōku oranga.

"Ko ngā mea tino nui rawa atu i roto i tōku oranga ko taku tama, ko ōku tūpuna me tōku whānau pātata. Ko te aroha me te pukumahi hoki o ōku tūpuna tētahi whakaawe nui mōku.

"Ko tētahi whakaawe nui anō ko tētahi o ōku tino hoa kua mate atu rā i nāianei. Ka kī mai ia, ki te pīrangi tautohetohe koe i tētahi kaupapa me mōhio pai koe ki taua kaupapa. Kaua e haere ki te whawhai ā pū mehemea kāhore ō matā! Hoatu ai te Whare Wānanga i ētahi matā māu."

 

pdf Eddie Bluegum Māori version (166 KB PDF)
pdf Eddie Bluegum2009-12-02.pdf (2.9 MB PDF)
2009-09-08-717-Eric-TEOKOTAI.jpg
Eric Teokotai

Iwi: Ngāi Te Rangi

Whaea: Mii - nō Mitiaro rāua Rakahanga, Matua: Tutangata - nō Aitutaki rāua ko Rarotonga

Mātau: Te Tohu Paetahi Ture (Ture Taihara, Ture ā Umanga), Te Tohu Paetahi (Akoranga Māori, Mātauranga Tikanga) Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau

Umanga: Toihau Tikanga Hapori, Whare Pirihimana o Manukau

"I roto i taku mahi ka whakangungu au i ngā kaimahi me ngā kaiwhakahaere ki ngā mātāpono me ngā tukanga e hāngai ana ki te Ture Umanga me te Whakahaere Pūmanawa Tangata. Ko tāku he tūhura i ngā amuamu me ngā raruraru umanga, he tuhi hoki i ōku whakaaro mō te whakamāoritanga o ngā tikanga me ngā āhuatanga e pā ana ki tētahi kirimana umanga, he whakapuaki rānei i ōku whakaaro mō te papātanga o ētahi ture umanga ki runga i ngā huarahi whakamahia ai e te Tari Pirihimana hei whakahaere tukanga takawaenga.

"Ko te whai pūkenga āta whakarongo, mahi tahi hoki ki te iwi, te huarahi whakamua mō nāianei me ngā rā kei te haere mai. Me kauanuanu, me mārama hoki te tangata ki ngā matea o ētahi atu; ko te whakamahere, ko te whakareri i a koe anō; ko te kaiārahitanga whaiaro, ko te whakaako mō te painga o ētahi atu, ko te whakapakari i tōu kaha me te kaha o ētahi atu, ā, ko te mahi nui rawa atu, ko tō whakatinana i ō kōrero.

"Ko tōku taha Māori me tōku taha Moana nui a Kiwa te tūāpapa i whakanikonikotia ai aku mahi me taku tirohanga ki te ao. He pouako taku whaea, ā, he nui tōna whakaawe i a au i mua, ā, e mau tonu ana taua whakaawe i ēnei rā. He mea nui tonu te whānau. Kua rongo au i te aroha o te whānau i ngā wā taimaha, i ngā wā rānei o te aituā. Kāhore e pātaitia ana i ērā wā he aha i pēnei ai. Heoi, he pēnā noa."

 

pdf Eric Teokotai Māori version (146 KB PDF)
pdf Eric-Teokotai.pdf (140 KB PDF)
2009-07-02-1114-Geremy-HEMA.jpg
Geremy Hema

Iwi: Te Rarawa, Tainui, Ngāti Paoa

Mātau: Te Tohu Paetahi Pūtaiao (Matawhenua)

Umanga: Poutakawaenga Te Kaunihera ā-Rohe o Rodney

"I ahau hei Poutokowaenga kāore he rā e rite tahi ana. Tērā pea ko te mahi pōwhiri mai i ngā manuhiri o te kaunihera me ngā manuhiri tūārangi, te tūtataki ki ngā kaimahere, kairatonga wai me ngā kaiwhakahaere ture e kimi mōhiotanga mai i ngā iwi tae rawa ki ngā whakahaere tahi o te whakapuaki huarahi hou tino nui me ngā whare tāone, me te haere ki ngā hui ā-rohe.

"Ko taku tino angitu ko taku tūtatakitanga me te whakarongo ake ki aku kaumātua me aua mea i ākonatia mai e rātou ki ahau i ngā tau pahure ake nei. Kaua e tukuna kia ngaro noa aua tohu whakaaro nui, arā, hei tikitiki tonu mō te ao kei mua i a koe, ahakoa nō te wānanga ahakoa nō te whanaketanga.

"Ngā mea e mahia nei e au e ora nei, ko tāku e whakaaro nei, he aha rā ngā whakaaro o aku tūpuna? Nō konei nō tēnei matatautanga ko te pono."

"Tāwhirihia te kāpura o te mātauranga, kia kite ai o hao i taua kāpura e paoa ana.
Fan the fire of knowledge so that others can see its smoke."

 

pdf Geremy Hema Māori version (175 KB PDF)
pdf Geremy Hema.pdf (2.9 MB PDF)
2009-07-03-1274-Hiromi-SAKAMOTO.jpg
Hiromi Sakamoto

Umanga: He ākonga mahi Tohu Kairangi (Ako Kanikani), Ngā Toi me ngā Mahi a te Kāhui ā-Motu Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau

Kaihautū/Kaiārahi o te Toi Rēhia, Hapāna me Niu Ioka

"He ākonga kanikani Paetoru nō te ao whānui au, ā, ko taku arotahi rangahau me pēhea te hiki i te hunga iti mā te whakamahi hei reo tino whakarongonga mō te iwi whānui, hei hiki i te oranga hapori tūmatanui. Mā ēnei momo toi e tau ai e puta ai te whakaaro me te kaha titiro mai i ngā whakaaro o te hunga iti.

"He Kaihautū/Kaiārahi o Ngā Mahi a Rēhia i Hapāna me Niu Ioka ahau. I tae mai au ki Aotearoa ki te titiro ki tēnei kaupapa wānanga, ā, i te mutunga i ako au i te kapa haka i te Whare Wānanga.

"Nā te tino ihi me te hōhonutanga o te kapa haka i noho ai hei tino momo toi o te ao; kei te whānui kei te puta haere ki tua atu i ngā hapori Māori. Ko te kapa haka he whāinga hākinakina tohu nui mō te tau tuatahi o te huānga ake.

"Pupū ake ana ko te māramatanga mā te hōhonu o te tikanga reo kōrerorero ā-ao. Mā te whare wānanga e whiwhi ai koe i te tino whakaaro pūtaketanga ariā, ā, otirā mā āu kuhukuhu ka whai kiko ka mārama koe.

"E whakapono ana ahau mā te mahi toi e puta ai he whiringa hapori, hei whakawhāiti mai hei ārahi atu i te tangata ki te wāhi ataahua kē atu ki te oranga tonutanga."
 

2009-09-08-052-WALKER-Jarrod.jpg
Dr Jarrod Walker

Iwi: Ngā Puhi, Te Rarawa

Mātau: Te Tohu Kairangi (Pūtaiao Takutai Moana) Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau, Te Karahipi a Te Ohu Kaimoana 1998, FoRST –Tūāpapa Pūtaiao Nohoanga Tauira Māori 1998

Umanga: Tohunga Pūtaiao o te Takutai Moana, Te Kaunihera ā-Rohe o Tāmaki Makaurau

"Ko tā te Māori tirohanga ko te taiao he ao ora. He nui ngā tikanga e whai pānga ana ki ngā mahi e pā ana ki Te Wao-nui-a-Tane, me te takutai moana hoki. He tika, ko rātau anake e matatau ana ki ngā tikanga ka whai wāhanga ki ēnei āhuatanga.

"I aku mahi rangahau Kairangi he nui ngā mahi tūpou i te moana kia kitea ai te āhuatanga o roto o te moana pērā i ngā wāhi huna pānga koretia e te tai he puna wai hoki kī katoa ki te toka, hei wāhi māhorahora pērā i ngā Wai o Hauraki. Ko taku mahi hei tohunga titiro takutai moana he rangahau, he whakatīmata rangahau hei whakamārama ake i ngā āhuatanga o te taiao takutai moana. He tino mahi tēnei hei tiaki, hei pupuri, hei whakatipu i ngā āhuatanga taiao me ngā koko takutai moana whakatipu oranga. Ka titiro ki te pānga o ngā horonga paru me ngā whanaketanga.

"A muri ake nei ka tahuri ngā Tohunga Pūtaio ki te ātatitiro i ngā kitenga a ō rātou hoa ki te whakatika, ki te whakamārama rānei i ngā pānga whakaritenga pērā i te tuku kai tuku paru rānei. Te titiro ki te rerekētanga o te huarere me te whakamahanatanga o ao whānui.

"E kore au e eke ki ēnei taumata mēnā kāore i tautokona aku mahi e taku whāea me taku tīpuna kuia."

 

2009-03-25-277-Kepa-MORGAN.jpg
Dr Kepa Morgan

Iwi: Ngāti Pikiao, Ngāti Kahungunu, Kāi Tahu

Mātau: Tohu Kairangi (Civil Engineering)

Umanga: Ihorei (Māori), Faculty of Engineering, Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau

"Ko te mauri te ngao e paihere ana i te ao kikokiko me te ao wairua. Mā te poipoi i te mauri ka whakapikihia, ka whakakahangia, ka whakanikonikohia hoki te āhei o te tangata me tō tātou rauwiringa kaiao ki te tautoko oranga.

"Ko te tūāpapa o te whāomoomotanga ko ngā mātāpono o te kaitiakitanga, arā, te poipoi mauri, ā, kei roto i te horopaki Māori ko te tikanga hoki o tēnei ko te manaaki i ētahi atu.

"Nā te whakakotahi i te huatau o te mauri ki ngā rautaki pūnaha whakaaro i hua ake i ngā rangahau mahinga hanga metarahi i whakatakingia ai e au tēnei māramatanga ki te ao hanga metarahi.

"I roto i te tuhinga roa mō taku tohu kairangi i waihangatia te “Tauira o te Mauri”, he kaupapa aromatawai i te katoa o te whāomoomotanga e taea ai e te hunga hanga metarahi me ērā atu tāngata e whakatau kaupapa ana te whakamahi kia arohia ai, kia whakaarotia ai hoki ngā uara ahurea me ngā uara wairua. He rerekē tēnei kaupapa aromatawai i ngā kaupapa whakatau kaupapa whāomoomotanga o nāianei ko te nuinga o ēnei i whakatūngia i runga i te kaupapa o te whakatairanga i te oranga ohaoha.

"He mea nui tonu kia mārama ngā tauira ki ngā tirohanga ahurea kē o ētahi atu iwi, ā, kia mārama hoki me pēhea ō rātou pūkenga e whakamahia ai kia pai ake ai te whakarato i ngā rōpū e tautokona ana e rātou."

 

2009-04-23-542-Kimiora-HENARE-web.jpg
Kimiora Henare

Iwi: Te Aupōuri, Te Rarawa

Mātau: Master of Health Sciences (Pathology), Bachelor of Science (Biomedical Science)

Umanga: Kairangahau, Auckland Cancer Society Research Centre, Faculty of Medical and Health Sciences, The University of Auckland

“I te kura, kāhore au i tino mōhio ki te mahi ka pai hei umanga māku, heoi rā, ko te koiora te kaupapa i kaingākau nuitia e au. I pārekareka ki a au tō mātou haerenga atu ki te School of Biomedical Sciences, nō reira i tirohia e au tā rātou pukapuka e rārangi ana i ngā tūmomo kōwae ako me ngā kaupapa maha ka taea te whai atu i raro i te maru o te kaupapa o te pūtaiao, ā, ka tupu haere taku manako ki te pūtaiao i reira.

"Ko te kaupapa o taku rangahau tohu kairangi ko tētahi whakapōauau i whanaketia e te Auckland Cancer Society Research Centre me ngā hua ōna hei rongoā mō te mate tonapuku. He nui tōku manahau i ngā painga nohopuku, ā, koia rā e whakahihiko nei i ahau.

"Mō ngā rā kei te haere mai ko taku tūmanako kia tū tangata au hei kairangahau angitu i te ao o te Biomedical Science, ā, kia āhei hoki au ki te whakapiki i te nui o ngā Māori me ngā whanaunga o ngā moutere e mahi ana i tēnei ao, kia taea ai e tātou te urupare ki ngā take e pā kaha ana ki tō tātou iwi; ko te mate pukupuku tētahi o ngā take nui rawa atu.”

 

2009-04-23-603-Kingi-SNELGAR.jpg
Kingi Snelgar

Iwi: Ngā Puhi, Whakatōhea, Te Arawa

Mātau: Bachelor of Arts (Māori Studies, Politics), Bachelor of Laws (Honours) in progress

Ngā Karahipi/Ngā Takuhe: 28th Māori Battalion Ngarimu VC Scholarship, Auckland City Council Scholarship, Te Arawa Trust Board Grant, Whakatōhea Trust Board Grant

“I kuraina au ki te Kura Kaupapa Māori, nō reira ko ngā mea tino whakahirahira ki a au ko te tuakiri Māori, te aroha, te mana, te mauri, te wairua, te angitu Māori, te ārahitanga me te whai wāhi o te katoa ki te whakatau tikanga me te tautohetohe. E whakapono ana ahau ko ngā tauira o Te Kura Kaupapa Māori ko ētahi o ērā ka whakatūngia hei kaiārahi mō tātou ā ngā rā kei te haere mai.

"I kōwhiria ngā tohu o te BA/LLB i te mea he pārekareka ki a au te tuhituhi auaha, te taupatupatu, te tautohetohe me te whakawhitiwhiti kōrero. Ā te wā e heke mai nei e tino hiahia ana au ki te haere ki tāwāhi kia wheako ai au i ngā tikanga o ētahi atu iwi taketake, kia ākona ai hoki ētahi pūkenga hou, ā, kia whai wāhi ai au ki ētahi tirohanga ao kē.

"He maha tonu ngā pūtea tautoko e wātea ana ki ngā tauira Māori. Kua whiwhi takuhe au i ngā poari ā iwi o Te Arawa me Te Whakatōhea, me ētahi karahipi i a Te Hokowhitu a Tū me te Kaunihera ā rohe o Tāmaki-makau-rau. Inā noa nei, i haere au ki te marae o Te Poho o Rāwiri i Tūranga nui a Kiwa ki te tūtaki, ki te kōrero hoki ki ngā hoia o Te Hokowhitu a Tū. Ko rātou me taku whānau kua whakamanawa i ahau ki te akoako hei whakahōnore i a rātou me tā rātou tautoko mai.”

 

pdf Kingi Snelgar Māori version (133 KB PDF)
2009-04-23-597-Kiri-TOKI.jpg
Kiri Toki

Iwi: Ngāti Wai, Ngā Puhi

Mātau: Bachelor of Arts/Bachelor of Laws (Honours) in progress

Ngā Karahipi: 28th Māori Battalion Ngarimu VC Scholarship, Simpson & Grierson Scholarship

“Ko taku māmā te take e akoako ana ahau. Ko taku koroua te take e hiahia ana kia angitu.

"I a au e tamariki ana, i whai wāhi taku koroua ki te Taraipiunara o Waitangi.

"I whakanekehia tōku iwi i Hauturu e te kāwanatanga. Ahakoa rā, i whawhai tonu rātou kia mau tonu tō rātou mana. I ēnei rā, he ture ā tātou pēnā i te Ture Takutai Moana 2004 e pā kino ana ki te mana moana o te iwi Māori. Me kaha tonu tātou ki te hāpai i te tika.

"Ko taku wero nui ko te noho ora hei Māori i roto i te ao Pākehā. Me kaha tonu koe ki te ū ki tōu anō tuakiri.

"Ko tāku noa he mahi kaha. Pānui ai au i aku pānuitanga. Haere ai au ki aku karaehe. Ka whakahou anō au i aku tuhituhi, kātahi ka pānui au i ētahi atu pānuitanga. He pēnei i ia rā, i ia rā. He nui te mahi heoi, ā tōna wā, ka puta mai he hua.”

 

pdf Kiri Toki Māori version (129 KB PDF)
pdf Kiri Toki English version (130 KB PDF)
2009-04-23-622-Laine-MARSH-web.jpg
Laine Marsh

Iwi: Te Rarawa, Ngā Puhi

Mātau: Bachelor of Health Sciences, Bachelor of Arts (Māori Studies)

Umanga: Kaiwhakatairanga Aronui ki te Kano Ārai Mate Pukupuku Waha Whare Tangata
Counties Manukau District Health Board

“Ko te wero nui rawa atu i roto i aku mahi ko te whakamā o tō tātou iwi ki te mate pukupuku waha whare tangata. He mate tino kino tēnei, ā, he tino teitei anō hoki tōna pāpātanga ki ā tātou wāhine Māori.

"Ko tētahi wāhanga matua o tōku tūranga ko te mahi tahi me te hapori, tae atu ki ō tātou whānau Māori me ngā rangatahi, kia whakatairangatia ai tō rātou māramatanga ki te mate pukupuku waha whare tangata me te aukatinga o tēnei mate i te kano ārai mate.

"Ko tētahi wero mō ō tātou whānau kia mārama rātou ko te mea nui rawa atu ko te tiaki i ā tātou wāhine me tō tātou whakapapa, ā, i te mutunga iho, te oranga o tō tātou iwi ā ngā rā kei te haere mai.

"I te CMDHB, kei te kaha kē atu te arotahi ki te ohu mahi e whakaata ana i te hapori e whakaratohia ana. I te ao hauora, he mea nui tonu te aroha ki te hapori e whakaratohia ana."

 

pdf Laine Marsh Māori version (132 KB PDF)
pdf Laine Marsh English version (164 KB PDF)
2009-03-25-306-Lily-FRASER.jpg
Lily Fraser

Iwi: Kāi Tahu, Kāti Mamoe, Waitaha. Ko Otākou te kāika

Mātau: Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery, Bachelor of Human Biology

Umanga: Āpiha Whakahaere, Te Ohu Rata O Aotearoa, The Māori Medical Practitioners Association

"I tōku tupuranga i karapotia au e ētahi tāngata mīharo i whawhai kaha kia mau tonu te reo me te ahurea Māori. Kïhai rawa rātou e whakaae ki te kupu ‘kāo’ hei whakautu. Ko au tonu tētahi o ngā hua o te tōtika o te whakaaro ko ngā tamariki e haere ana ki te Kura Kaupapa Māori ka eke ki ngā taumata teitei o te mātauranga i te Whare Wānanga. Ka taea te whakamoe i tō tātou reo i roto i te whakatupuranga kotahi. Kaua tātou e kiriora mō tēnei.

"Ko te tangata tino whakahirahira rawa atu ki a au ko taku whaea. He tino rawe rawa atu hoki ōku pouako me ōku kaitautoko i whakatenatena i a au ki te whai i ngā kaupapa i manakohia e au, i whakahīkaka hoki i a au kia pukumahi ahau. Ko te angitu tō whai i ngā kaupapa e kaingākau nuitia ai e koe; me te whakamahi i te tautoko o te whānau me te pūnaha mātauranga hei whakatutuki i ō whāinga.

"Mō ngā rā kei te haere mai e hiahia ana au ki te mahi ki tētahi ratonga hauora i whakatūngia i runga i ngā tikanga Māori, he maha hoki āna rawa e whakaratohia ai ngā ratonga hauora maha, tiketike hoki, ki aku tūroro. Ko taku hiahia hoki kia whai wāhi au ki te whakaakoranga o te marautanga hauora Māori ki ngā tauira rata.

"E 4% noa iho ngā rata katoa o Aotearoa he Māori, nō reira kawea ake te mānuka kia whakangungua koe hei rata. E hiahiatia ana koe e mātou, e tō iwi hoki. Ka nui hoki te kaha o te ohu rata Māori me ngā tauira rata hei tiaki i a koe me tō whakangungutanga hei rata."

 

pdf Lily Fraser Māori version (131 KB PDF)
pdf Lily Fraser English version (134 KB PDF)
2009-04-29-746-Lynette-STEWART-web.jpg
Lynette Stewart

Iwi: Ngāti Wai, Ngāti Hine, Tainui

Mātau: Master of Management, Postgraduate Diploma in Business (Māori Development)

Umanga: Tumuaki Te Tai Tokerau MAPO Trust, Heamana Northland District Health Board, National Body of the DHB New Zealand Board

“Tawhiti rawa tōu haerenga ake te kore haere tonu. We have come too far not to go further. We have done too much not to do more.

"I te mea, he tumuaki ahau e mahi ana i roto i te ao ratonga hauora Māori ka nui te kaha o tōku whakapono ki ngā kupu ā tētahi o aku tino pouārahi, a Tā Hēmi Henare.

"He nui tonu ngā mahi kua mahia hei hiki i te whanaketanga ohaoha Māori i tēnei whenua, heoi, he nui noa atu ngā mahi ka taea e tātou. Kua rite tahi tātou, me ngā Māori kei tēnā kapiti, kei tēnā kokonga hoki o te ao pakihi, o te ao hauora me te ao mātauranga, ki te kōkiri i ngā mahi whakawhanake a te Māori ki ’pae tawhiti’ pērā i Tā Hēmi i matapae ai.

"Nā aku akoranga pakihi ka taea e au te urupare ki ngā mātātaki pakihi o nāianei. Ko tāku e kite ana ko te iwi Māori e whakatutuki ana i tōna anō tino rangatiratanga. Kāhore he take mō te kore e eke ki ngā taumata tiketike, i te mea kei a tātou te kaha. Ehara i te mea he moutere koe mōu anō. Ehara hoki ko koe anake i runga i te waka; heoi mā ngā tini hoe te wai e pōkarekare ai.”

 

2009-03-25-237-Nellie-YEUNG.jpg
Lynnell Keung

Iwi: Ngāti Maniapoto, Ngāti Apakura, Ngāti Raukawa, Ngāti Toa

Mātau: Te Tohu Paetahi Titiro Whatu

Umanga: Kaititiro Whatu, Bells Opticians

"Mai rā anō e ngākaunuitia ana e au te Hauora Māori. Mā aku mahi titiro whatu e taea ai e au te hiki i te kaha tirohanga me te noho pai a taku iwi. Ko te Tirohanga Whatu he mahi tūtataki i ngā momo tāngata katoa i ia rā.

"He mea mahi ngāwari te hāereere me te mahi ki tāwahi.

"Ko taku pāpā he kaiako pūtaiao. Ko ia te mea tuatahi o tana whānau ki te haere ki te wānanga.

"Kua tino manaakitia au e taku whānau me aku mātua tō rātau kaha hoki ki te ārahi i ahau. Ahakoa te utu me ngā uauatanga piri pono ana rātau ki a mātau mā, ā rātau tamariki, kia whiwhi ai mātau i ngā mea katoa.

"Nā taku Māoritanga i mōhio ai au ko wai au, nō whea au, me ngā whakaritenga rerekē ka taea e au ki te manaaki i ētahi atu. Kia mataara kia mōhio he tino uara te ako. Mā te tuku wā tuku kaha e whai hua ai koutou me ō koutou whānau."

 

pdf Lynnell Keung Māori version (127 KB PDF)
2009-04-21-444-Maxine-SHORTLAND.jpg
Maxine Shortland

Iwi: Ngāti Hine, Ngā Puhi, Ngāti Wai, Ngāti Porou

Mātau: Te Tohu Whakahaere Paerua Tohu Pōkairua/Paerua Pākihi (Whanaketanga Māori), Te Tohu Pōkairua Ako Kura Tuarua Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau

Umanga: Kaitiaki, Mātauranga Whānui, Te Hauora o Ngāti Hine

"He kaitiaki au mō te Mātauranga Whānui, he rōpū pākihi nō te Hauora o Ngāti Hine. He mea nui te mahi tahi me taku iwi. Ko te mea e mahi nei i ahau ki te ako i te Kura Pākihi ko taku hiahia hoatu kaiārahi ki tō tātau iwi.

"Nā aku mahi whānui me aku mahi wānanga au i āwhina i aku whakawai. Te mea nui kē mā te āta titiro, mā te āta kōrerorero me te pūkenga kaiārahi e tino pai ai te whanaketanga Māori.

"Ko taku tino mea kia tipu kia whanake ake ngā kaimahi matatau te mea nei kei te hoatu he mea pai rawa atu ki ō tātau iwi. Mā te pupuri i ngā uara me ngā āhuatanga o tātau mā, te Māori, ko te kei o te whanaketanga, o te ako me te hiki i te wairua hauora.

"E tino whakatau ana ahau i a tātau taiohi e hiahia ana ki te ako. Maumahara, mēnā he pātai tāu kaua e tatari, pātai atu i te tīmatanga. Ehara ko ngā hē i mahia e koe engari ko tāu whakamahi i ā rātau."

 

2009-03-25-213.jpg
Megan Tunks

Iwi: Te Whānau-a-Apanui, Whakatōhea

Mātau: Master in Philosophy, Diploma in Secondary Teachers Training, Bachelor of Arts

Umanga: Kairangahau – Kairautaki Hāpai Te Hauora Tapui Ltd

“Ko te amorangi ki mua, ko te hāpai ō ki muri"
"Strong leaders require good support"

"Ko tā te kaiārahi māia e hiahia ai ko te tautoko kaha. Me whānui tō mōhio, me taea hoki e koe ngā mahi me ngā kaupapa maha kia pai ai tō mahi i roto i te ao hauora tümatanui Māori. He tūāpapa pai, whānui hoki, taku tohu Bachelor of Arts - Māori Studies, ā, nā taku tohu paerua Philosophy i kapi ai, i whakawhānuitia ai hoki tōku mōhio ki ngā kaupapa pēnā i te mātai hinengaro, te mātauranga hauora, te whakatairangatanga i te hauora, te mātauranga me te mātauranga pāpori.

"Ko ahau te kaikōtuitui rangahau hauora Māori tuatahi mā te Kaunihera Rangahau Hauora. Ko aku tamariki e rua, tae atu ki taku tamāhine a Te Ikiwa o Rehua Tunks- Roberts, te take i ngana ai au ki te ako me te mahi i roto i te ao hauora.

"E tino hiahiatia ana e tātou ētahi tāngata whai pūkenga rangahau hei kohikohi taunaki hauora tūmatanui, ā, ko tā tātou hoki e hiahia ana kia kitea kia nui noa atu o ā tātou rangatahi e hou atu ana ki ēnei wāhi. He nui noa atu hoki nga kaiārahi Māori e pīrangitia ana mō te ao hauora tūmatanui. He mahi tino pārekareka rawa atu te mahi i roto i te rāngai hauora tūmatanui i te mea ka āhei koe ki te tīmata panoni, ā, mā te heke o te werawera i tōu rae e hua ake ai he panoni pai mō tō tātou iwi”.

 

pdf Megan Tunks Māori version (149 KB PDF)
pdf Megan Tunks English version (182 KB PDF)
2009-07-01-1003-Te-Oti-RAKENA.jpg
Dr Te Oti Rakena

Iwi: Kāi Tahu, Ngā Puhi, Ngāti Ruanui

Mātau:Te Tohu Kairangi (Toi Waiata, Reo) Te Whare Wānanga o Texas, Te Tohu Paerua Pūoro (Reo) Whare Waiata o Ingarangi Hou, Te Tohu Paetahi Pūoro (Whiorini) Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau

Umanga: Amorangi Kaiārahi (Mahi Whakaritenga Kotahi), Kaiwhakawhāiti Ākonga Reo (Ao Tawhito), Te Rōpū ā-Motu Mahi a Rēhia me te Pākihi

"Mai i ahau e tamariki ana (i puta ngaio atu ahau e iwa tau ana) i whakawātea mārika taku māmā i ahau mō ngā whāinga pūoro i kitea e ia. Nā te wātea o ngā whakaaro, me te herenga mārika ki aua mahi toi mahi kaha i tae ai au ki ētahi tino wāhi kore whakaarohia e au.

"Ko te ao o Rēhia e rite ana ki te ao hākinakina taumata nui. Me tino whāiti tāu tirohanga, me pūmau, me whakapono i ō pūkenga me āu kaha, kauaka e whakarongo ki te reo whakakotiti i tō mātenga. I te nuinga o te wā me huri tōu ao i roto tonu i a koe me āu mahi. Kāore te Māori e tino rata ki ēnei āhuatanga nā te mea ko ā rātau whakaaro kei ngā whānau kore noa ki te takitahi.

"He mea nui te whanaungatanga. Te noho wehe mai i ngā whānau mō te nuinga o taku noho ora i te ao, me te ngaro hoki o te noho tahi he mea tino uaua hoki.

"Ko tēnei mea te mātauranga he mea huringa ao, hei wewete i ngā here, hei whakawātea i a koe ki te whiwhi i ngā hua kore rawa atu nei i whakaarohia e koe."

 

2009-07-30-0792-Rachel-WOLFGRAMM.jpg
Dr Rachel Wolfgramm

Iwi: Te Aupōuri, Whakatōhea, Tonga

Mātau: Te Tohu Kairangi (Whakahaere)

Umanga: Pūkenga, Te Whakahaere me te Pākihi ki te Ao, Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau.

Tohutanga,Te Amorangi, Tohu Tino Pai Wānanga Māori ā-Motu.

"Titiro atu ki te taumata o te moana..tākiri ko te ata. Look beyond to the configurations on the horizon...the breaking of a new dawn", Nā Te Ruki Kawiti.

"Nā taku ao Māori me taku ao Tonga ko taku tirohanga whānui ki te ao Pākihi me te herenga tahi o ngā mea o te taiao, o te hinengaro, o te wairua o te ao.

"Mā te tau 2050 ka eke te nuinga tāngata o te ao ki te iwa piriona. Huripoki ana te ao horo ana te whenua horo nuku ana te tangata, nuku ora ana, ngaro ana ngā wai me ngā wai tote hoki o te ao, ka puta ko te tika whakaputa kai. Ko te utu o te pakanga me te tūkino ko te tangata i te taiao, te hiakai noa nei, te maka rāpihi me te whakawhāiti rāpihi taiao me te kimi kaha whakahou kaha noho roa.

"Nā te wharanga moni o ēnei rā ki te ao kua ohorere te kaha kimi he anga kaupapa me te nuka e taea ai te whakatū ture hei whakatere ake i ngā whanaketanga noho roa.

"Kei tua atu ko ngā ākonga ārahi i a rātau kaupapa whakatō roa mā te tiaki uauatanga mā te tirohanga mahere arotahi, mā te hono atu i ēnei ki aua pākihi, ki te whanake kaiārahi, ki te mahi whakaaetanga, ki te whakamātautau hoki."

 

2009-04-29-767-Ra-KEELAN.jpg
Ra Keelan

Iwi: Te Aitanga-a-Hauiti, Te Aitanga-a-Mate, Ngāti Ira, Te Whānau-a-Apanui, Ngāti Porou

Mātau: Te Tohu Pōkairua/Paerua Pākihi (Whanaketanga Māori) Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau, Te Tohu Paetahi Hapori Pūtaiao Te Whare Wānanga o Waikato

Umanga: Pūkenga, Kaiārahi Māori me te Whanaungatanga Moana nui a-Kiwa Te Whare Wānanga o Aotearoa

"Ko taku mahi he manaaki i ngā kaimahi me ngā ākonga, he tohutohu i a rātau mō ngā whakawai kaiārahi Māori me te mātauranga.

"I Hawaii me Amerika ka ako au i te mahi kaiārahi tāngata whenua. Mēnā whiwhi kaiārahi tātau kua whiwhi reo e taea ai te manaaki hapori. I taku taenga ki Aotearoa ko taku aronga tahi ko te kaiārahi Māori me te ārahi taiohi.

"Ko te mahi ārahi me te mahi tautoko ngā pūkenga e hiahiatia ināia tonu nei ahu atu. Ehara te mahi ārahi i te mea a te iwi engari he mea whakawhiwhi rawa, pērā i te hangarau e wātea ana ki te manaaki tāngata.

"Kei tua atu ko te angitu ko te hurōri kupu me te hurōri hoahoa ngā mea whakarerekē i te kimi mātauranga hei tino wāhi mō taku haerenga i te ao.

"Ko taku tohutohu ki ngā ākonga kia whakawhanaketia ngā rōpū ako hei manaaki i ngā mahi wānanga, te wāhi e taea ai te mahi tahi. Waiho āu mahi kia āta taea mā te āta tuku i āu akoranga, i āu mahi, i āu hapori me āu mahi i te kāinga."

 

pdf Ra Keelan Māori version (127 KB PDF)
pdf Ra Keelan English version (125 KB PDF)
2009-04-27-687-Richard_FAULL-web.jpg
Professor Richard Faull

Iwi: Ngāti Rāhiri, Te Atiawa

Mātau: PhD (Anatomy) DSc The University of Auckland, Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery University of Otago

Umanga: Neuroscientist, Anatomy with Radiology Faculty of Medical and Health Sciences, The University of Auckland, ONZM, FRSNZ

“Nāku tonu tōku ake uepū rangahau roro i whakatū i muri i te whakaotinga o taku Tohu Kairangi. I mahi tahi mātou me ētahi whānau mō te 25 tau hei rangahau i te roro tangata, hei whakawhānui hoki i tō mātou mōhio ki ngā mate o Huntingdon, o Alzheimer, o Parkinson, ā, ki te mate hūkiki hoki.

"Kua whakatakotoria he huarahi, kāhore i a tātou i mua rā, e taea ai te whawhai i te mate roro mā te whakatupu i te pūhau roro hou. Nā ngā mahi ā ētahi tauira tohu kairangi, me te paunga o te 10 tau, i mōhio ai tātou ki ngā mahi hangahanga pūtau hou a te roro, huri noa i te oranga o te tangata. He mātauranga whakatutū puehu tēnei mātauranga hou; e mauria atu ana tātou ki tētahi wāhi hou.

"Ko tā tātou angitu nui ko te pūtea roro tangata i takohatia mai e ngā whānau hei tirotiro mā mātou; he tino tapu tēnei kikokiko tino mīharo rawa atu. Nō reira, he mea nui tonu kia hangaia ō tātou hononga ki ngā whānau Māori i runga i te poipoitanga o ngā tauira Māori maha, mā reira e whakakahangia ai tā tātou hono atu ki ngā whānau me ngā iwi."

 

2009-07-03-1202-Ross-IHAKA.jpg
Associate Professor Ross Ihaka

Iwi: Ngāti Kahungunu ki Wairarapa

Mātau: Te Tohu Kairangi (Tataunga) Te Whare Wānanga o Kariwhonia ki Pākari, Te Tohu Paerua Pūtaiao whāinga Pāngarau Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau, Te Tohu Paetahi Pūtaiao (Hōnore), Hōnore Taumata Tuatahi i roto i te Pāngarau Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau

Umanga: Amorangi Kaiāwhina, Te Tari Tātari, Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau

"I ahau i te kura tuarua he pai noa iho aku whāinga pāngarau, otirā i taku tau tuatahi he pūkenga tāku nāna i homai kia hoahoa mai te pāngarau pēnei i te pikitia. I konei ka pupū ake ōku whakaaro. Nā te taha hoahoa o ngā mahi ariā tātari i huri ai au ki tēnei mahi.

"Nō naea tata nei ka puta he ngohe, ā, ko au tētahi o ngā kaiwhakaputa, ā, kei te ngākaunuitia i te ao whānui i ‘angitu‘ ai au ki te tirohanga a ētahi. Ko taku tirohanga he ahunga iti noa nei tēnei otirā he ahunga ki tētahi atu wāhi e hiahiatia ana e tātau.

"Ehara au i te tangata e ārahitia ana e te moni e te angitu mahi rānei. Ko te mea tino nui ki ahau ko te tangata piri pono, ki te tangata me te whānau, ki aku tāngata mahi tahi me aku hoa rangahau.

"Ko taku tūmanako ko tātau e noho nei hei momo, ka āta titiro ki ngā pānga o te aonui nei. Ko taku hiahia kia titiro tātau ki ngā mea ka taea, ā, ko ngā mahi hapori me ngā uara wairua ka whiwhi wāhi nui i a tātau e noho nei."
 

2009-03-25-269-Sharon-SHEA.jpg
Sharon Shea

Iwi: Ngāti Ranginui, Ngāti Hine, Ngāti Haua

Mātau: Te Tohu Paerua Pūtaiao (Kaupapa Tirohanga i ngā Momo Hapori) (Tino Hōnore Nui) Te Whare Wānanga o Oxford, Te Tohu Paetahi,Te Tohu Paetahi Ture Te Whare Wānanga o Tāmaki Makaurau

Umanga: Kaiārahi, Shea Pita and Associates Ltd

"I ngākaunuitia e au te Ture nā taku kitenga he kaupapa tino hirahira tēnei. Nō ngā tau o muri mai rā anō kātahi ka kitea e au te uaratanga o te BA/LLB. I huakina te ara hou ki ahau ki te ao o te Hauora Māori.

"He tino hou ngā kaupapa ia marama me te nui hoki o te momo mahi hei whakahou hei whakaohooho i ahau. Ko ā tātau whānau ā tātau tino taonga. Ko ā tātau tino mahi e ora nei tātau hei tiaki, hei manaaki, hei āwhina i ā tātau tamariki ki te oranga nui me te aroha nui. A te wā kei a tātau tamariki aua āhuatanga, me ā rātau mokopuna ahu atu. E whakapono ana ahau mā te āta tiaki me te hoatu mahere ki ō tātau mokopuna ko te oranga tonutanga tēnā mō ake tonu atu.

"He nui ngā tāngata ake kei te whiwhi i ngā whakaaturanga Māori mō te hauora, ā, ko tēnei kei te whakawhiti ake i te angitutanga o te whakaaturanga Māori mō te oranga tonutanga o Aotearoa whānui."

 

pdf Sharon Shea Māori version (154 KB PDF)
pdf Sharon Shea English version (148 KB PDF)
2009-04-23-571-Stormy-WAAPU.jpg
Stormie Waapu

Iwi: Ngāti Kahungunu, Ngāti Rongomaiwahine, Te Āti Haunui-a- Pāpārangi, Ngāti Tūwharetoa, Ngāi Tūhoe

Mātau: Bachelor of Laws The University of Auckland,Bachelor of Arts Victoria University of Wellington

Umanga: Rōia Manukau Law

"Mahi ai au hei rōia i tētahi kamupene pakupaku noa nei. He pai rā ngā tūmomo mahi mahia ai i roto i te tari, i te kōti rānei, i runga rānei i te huarahi. He āwhina nui tāku i ako ai i te Whare Wānanga engari ko te mea nui kē ko te āhei ki te whakawhanaunga atu ki te iwi.

"Mai anō, he wāhine kaha, Māori hoki, hei tauira mōku. Ko taku kuia te tūāpapa tūmārō o tō mātou whānau mō te wā roa tonu. Ko tōku māmā taku tino poutokomanawa; nāna te whakatau kia haere au ki te whare wānanga.

"He tino rawe ki a au te whare wānanga. Ko te tīmatanga mōku ko tētahi tohu BA i te mea he nui tonu ngā kaupapa taputapu kē kāore i whakaakona i te kura. Kātahi au ka whai i te ture i runga i te whakaaro he maha tonu ngā huarahi mahi ka wātea ki a au.

"Ko taku whāinga roa kia mahi takitahi ahau hei rōia i tētahi wāhi tino itiiti i te tai rāwhiti perā i Nuhaka, i a Te Wairoa rānei. Ko taku moemoeā ko te hoki atu ki te wā kāinga me te whakahoki atu i ngā pūkenga me ngā rautaki kua ākona e au ki tōku hapori.”

 

pdf Stormie Waapu Māori version (132 KB PDF)


Apply now

Student Services Online

Business Masters Events

Semester 2 Accommodation


Campus store


Connect with us

Facebook  Twitter  YouTube  Linkedin





Please give us your feedback or ask us a question

This message is...


My feedback or question is...


My email address is...

(Only if you need a reply)
  

A to Z Directory | Site map | Accessibility | Careers | Copyright | Privacy | Disclaimer | Feedback on this page